Kalemiye Sınıfı nedir?

Kalemiye Sınıfı nedir?
Kalemiye Sınıfı sorumlulukları nelerdir?
Kalemiye Sınıfı görevlileri kimlerdir?


Ayrıca bknz Osmanlı Devleti’nde Kalemiye Sınıfı temsilcileri kimlerdir?

20220828_214026

11 Beğeni

Osmanlı Devleti zamanında Divan-ı Hümayun’a dahil olan sınıflardan bir tanesidir. Ehl-i kalem veya Kitabet sınıfı olarak da isimlendirilmiştir. Diplomasinin ve bürokrasinin yanı sora mali işlemlere ait defterlerden de sorumlu kimseler de bu sınıfapa dahil edilmiştir. En üst rütbesinde yer alan kişiye Nişancı denir. Nişancı padişahın tuğrasını çekmek konularında görevlidir. Bugünkü Dış işleri bakanlığının karşılığı olan Reis-ül küttab ise Nişancıya bağlıdır.
images

Nişancı: Padişah adına tuğra çekmek en önemli görevidir. Bunun dışında tapu defterleriyle ilgili işlemler, tahrir defterlerini tutmak, örfi kanununları yorumlamak nişancının görevlerindedendir.

Reisülküttap: Katiplerin şefi de denir. Nişancıya bağlıdır ve dış işlerinden de sorumlu olan kalemiye sınıfı üyesidir.

Defterdar: Mali işlemlerden sorumludur. İlk kez 1. Muat zamanında ortaya çıkmıştır. Defterdarlık kurumu Fatih zamaında ikiye ayrılmışlardır. Anadolu ve Rumeli Defterdarları olmak üzere. Devlet hazinesinden sorumludur. Tarihçi kalemi, Ruznamçe kalemi, gelir gider kalemi ve maliye emirleri kalemidir.

Belirli Divan Kalemleri:
Amedi Kalemi: Reisülküttabın hususi kalemidir. Dış işleri ile ilgilenir. Sadrazamlık ile saray arasında iletişimi sağlar.
Beylikçi ya da Divan Kalemi: Divanlarda müzakeresi olunan ve karara bağlanan işlerin yanı sıra bunları gereken yerlere de gönderilmesi, divan sicillerinin özel olarak tutulmasıyla da görevlidirler. Ferman ve beratlar bu kalemde yazılır.
Tahvil Kalemi: Bir alt tür kalem olan tahvil kalemlerinde beylerbeyi, vezir ve sancak beylerinin beratlarıyla vilayet kadılarının beratları, tımarların ve zeametlerin kayıtları da buralarda özel olarak tutulurdu.
**Rüüs Kalemi:**Tahvil kalemminin görev alanı dışında kalan beylerbeyi, vezir, sancakbeyi, vilayet kadısı derecesindeki ilmiye sınıfı mensubu hariç bütün devlet memurlarının, kendine evkaf vaziyeti verilen kimselerin işleriyle ilgilenir ve kayıtlarını tutardı.
Teşrifatçılık Kalemi: Genel olarak sarayda Divanı Hümayunda ya da sadrazam konaklarında yapılana merasimlerde ellerindeki defter gereği protokolü düzenler, teşrifat, diğer resmi günler, devler rical ile memurlarının bulunacakları sınıfları ve sıraları belirler.
Vak’anüvislik Kalemi: 18 yy başlarında ortaya çıkan bu kalem ise devlet işlerine ait olan vesikaları tetkik eder ve kaydederdi.
Mühimme Odası Kalemi: 1797 yılında kurulan kalem divan ve beylikçi kalemlerindeki Mühimme nüvislerinin bir arada çalıştıkları kalemdir.

Kalemiye Sınıfı ve Maiyeti
Özellikle Osmanlı Devleti’nin Yükselme Döneminde profesyonelleşmiş ve teşkilatlanmıştır. Yazı ve katip işlerni görmelerinin yanı sıra ilim ve fen alanlarında da profesyonelleşmiştir. Nahiv, sarf ve lugatın yanı sıra beyani meani, bedii , inşa, şiir, edebiyat, hadis, Kuran, atasözleri, tarih, terimler, coğrafya ve örfi hukuk alanında da bilgililerdir. Yazı yazmanın yanı sıra aslında bürokratlık işini katipler yapardı. Örneğin Reisülküttağ her konuda sadrazamı bilgilendirirdi. Bütün bürokratik faaliyetler onun kontrolü altındaydı. Ahidnamelerin hepsi, elçilerin günlük failiyetlerinin bilindiği, devlet sırlarını kaydedildiği yerler başta Divanı Hümayun kalemleridir. Ayrıca katipler reisülküttablık, nişancılık hatta sadrazamlığa kadar yükselebilirlerdi.

Kalemiye Hiyerarşisi
Mülazım: En alt seviye olup bir süre parasız çalışırlar. Acemilik hizmeti verirler ve vasıfsızdırlar.
Şakird: Mülazım’ın bir üstü olup çırak statüsündedir. Katiplik tecrübesi kazanmıştır.
Katip: Bugünkü yazı işleri müdürü karşılığıdır. Uzmanlık bilgisine sahiptir.
Halife ya da Kalfa: Katipliğin bir üstüdür. Evrak işleri amiri de denir.
Serhalife ya da başkalfa: Kıdemli kalfadır üstüdür.
Mümeyyiz: Günümüzeki redaktörün karşılığıdır. Katiplerin yazdıklarının kontrol ve düzenlemesini yapar
Şerhli: Şerh bilgisi olan ve önemli uzmanlık konularında biri hakkında uzmanlaşmış, öneriler gelişiren betimi kuvvetli olan katiplerdir. Örneğin; Katip Çelebi.
İlamcı: Herhangi bir konu hakkında raporlar hazırlama görevi vardır.
Tezkireci: Kişisel notlar tuatan, özel kalem müdürüdür.
Ruznameci: Osmanlı’da devletin gelir ve giderlerini günlük olarak kayıt işleriyle görevlidir. Ayrıca Ruzname kalemleri Ruznamçe-i Evverl ve Ruzname-i Sani olarak ikiye ayrılmışlardır.
Kisedar: Evrak müdürüne denk gelir. Özellikle çok önemli konuların kalem odasındaki kisedarların kontrolündedir.

Bunun dışında Divan-ı Hümayun kalemlerinin amirlerine Hacegan denir. En kıdemli memuruna ise Halife denilmekteydi. Noterin karşılığı Katib-i Adil; Hükümdarların baş katibi olan Serkatip, Hükümdarların eskiden yanlarında hususi olarak yanlarında bulundurdukları katiplere ise Sırkatibi denirdi.
@Alshain

16 Beğeni

Kalemiyle sınfı Osmanlı’nın bürokrasi evrak maliyesinden sorumlu sınıftır.Nişancı padişahın tuğrasını çeker.Örfi kanunları inceler değerlendirir.defterdar Osmanlı maliyesinden sorumludur.Gelirlerle giderleri hesaplar.sedaret kethüdası iç işlerinden sorumludur

7 Beğeni

Diplomasi ve mali işlerden yani kısaca defter işlemlerinden sorumlu olan kişiler.

6 Beğeni

@Mecazi_bey Kalemiye Sınıfı, Divan-ı Hümayun’a içinde olan sınıflardan biridir. Ehl-i kalem olarak da bilinir. Mali işlere ve defter işlerine bakan kişilere kalemiye sınıfı denir.

9 Beğeni

Bir diğer adı ile Ehl-i Kalem‘dir. Bürokrasi, diplomasi ve mali işlerden sorumlu, kısacası defter işlerinden sorumlu kişiler bu sınıfa dahildir.

En üst rütbesi ise Nişancı’dır. Görevi ise; pâdişâh adına yazılacak fermanlara, beratlara, nâmelere, hükümdârın imzâsı demek olan tuğrayı çekmektir. Bir diğer görevlisi Reisülküttap’tır. Görevi: Katiplerin şefi olarak bilinmektedir. Nişancıya bağlı olarak çalışmaktadır. İlerleyen yıllarda dışişlerinden sorumlu olan kalemiye sınıfı üyesidir.
Son görevlisi ise ; Defterdar’dır. Devlet hazinesinin alacaklarının tahsilatı ve kamu hizmetlerinin giderleri ile ilgilenen kişidir. Mali işlerden sorumlu - Devlet hazinesinden sorumlu olarak ikiye ayrılır.

4 Beğeni

Kalemiye Sınıfı kitabet sınıfı olarakta bilinir.
Yaygın olmayan adı Ehl’i Kalem’dir.
Divan’ı Hümayun’a dahil sınıflardandır.
Sorumlulukları: Bürokrasi, diplomasi ve mali işlerdir, kısaca defter işlerinden sorumlu kişiler bu sınıfa dahildir.
Kalemiye Sınıfı Görevlileri:
Idari ve mali (arazi kayıtlarının tutulması) işlerine bakan sınıftır.
Devletin siyasi ( başka devletlerle olan yazışmalar), bürokrasi ( kalemiye üyeleri o dönemin devlet memurları gibi görülebilir.

3 Beğeni

Bu konu 7 olan en fazla yanıt limitini aştığı için otomatik olarak kapatıldı.